วิธีปักครอสติช

 วัสดุอุปกรณ์ในการปักครอสติช
                 1.ผ้าครอสติช หรือ ผ้าตาราง
                     ในที่นี้ขอพูดถึงเฉพาะผ้าไอด้า (Aida) ก่อนนะคะ ส่วนผ้าอื่น ๆ เช่น ผ้าลินิน และผ้าอีเวนอีฟ เราจะนำมาเพิ่มเติมให้ภายหลังนะคะ
                     ผ้าไอด้ามีหลายขนาด ให้เลือกใช้ เช่น
                              - ขนาด 11 count คือ 11 ช่องต่อนิ้ว
                              - ขนาด 14 count คือ 14 ช่องต่อนิ้ว
                              - ขนาด 15 count คือ 15 ช่องต่อนิ้ว
                              - ขนาด 18 count คือ 18 ช่องต่อนิ้ว   เป็นต้น
แต่ที่นิยมใช้กันในปัจจุบันจะเป็น ขนาด ขนาด 14 count ค่ะ
                การคำนวณขนาดผ้าที่จะใช้ในการปัก อย่าลืมเผื่อด้านข้างทั้ง 2 ข้าง ด้านบนและด้านล่างไว้สำหรับใส่กรอบด้วยนะคะ โดยทั่วไปแล้วมักจะเผื่อไว้ประมาณข้างละ 2 นิ้ว ค่ะ
              วิธีการคำนวณขนาดผ้า ก็ไม่ยากค่ะ เดี๋ยวนี้ตาม Website ฝรั่งเค้ามีบริการคำนวณแบบ Online มากมายเลยค่ะ ลองแวะไปดูตาม Links ข้างล่างนี้นะคะ
              http://cgi.dnai.com/~kdyer/cgi-bin/fabric_size.cgi

              2.ไหมปัก
                  ไหมที่ใช้ปักครอสติชมีอยู่หลายประเภท แต่ที่นิยมใช้กันแพร่หลายก็คือ ไหมปักเบอร์ 25 (ไหมแตก 6 เส้น) ซึ่งเป็นไหมที่สามารถแยกออกเป็น 6 เส้นเล็กได้ และในการปักจะใช้จำนวนเส้นไหมไม่เท่ากันขึ้นอยู่กับขนาดของผ้าและผู้ออกแบบว่าจะให้ใช้กี่เส้น โดยทั่วไปถ้าเป็นผ้าขนาด 14 count จะใช้ไหมปักไขว้ครั้งละ 2 หรือ 3 เส้นเล็ก ส่วนปักเดินเส้นก็จะลดลงจากที่ปักไขว้ 1 เส้น เช่น ปักไขว้ใช้ 2 เส้น เวลาเดินเส้นก็จะใช้ 1 เส้น เป็นต้น เวลาทำจริง ๆ ก็อย่าลืมอ่านดูในใบแนะนำวิธีปักของแต่ละแบบดูก่อนว่า ผู้ออกแบบเค้าให้ใช้ยังไง งานที่ได้จะได้ออกมาสวยงามตามแบบไงคะ
                ไหมปักมีใช้อยู่หลายยี่ห้อค่ะ และแต่ละยี่ห้อก็ใช้รหัสสีไม่เหมือนกัน ถ้าต้องการเทียบสีของไหมแต่ละยี่ห้อก็ลองแวะที่ Website ตาม Link ข้างล่างนี้นะคะ

ตารางเทียบสีไหมปัก DMC เป็น Anchor
ตารางเทียบสีไหมปัก Anchor เป็น DMC
ตารางเทียบสีไหมปัก DMC- ANCHOR -SEMCO- MADEIRA- J&P
Chart สีของไหมปัก DMC
Chart สีของไหมปัก Anchor

           3. เข็ม
                    เข็มที่ใช้ปักครอสติชจะเป็นเข็มปลายทู่ เพื่อจะได้ที่ทิ่มนิ้วขณะที่ปัก ส่วนใหญ่ถ้าใช้ผ้าขนาด 14 count ก็จะใช้กับเข็มเบอร์ 23 หรือ 24 ค่ะ
                4. กรรไกร ไว้สำหรับตัดไหม
                5. อุปกรณ์อื่น ๆ เช่น สะดึง,ดินสอเขียนผ้า เป็นต้นแล้วแต่ความถนัดของแต่ละคนค่ะ

การเตรียมผ้า
            1. ตัดผ้าตามขนาดที่ต้องการ และอย่าลืมเผื่อขอบด้านข้างไว้สำหรับใส่กรอบ ด้านละประมาณ 2 นิ้วด้วยนะคะ
         ถ้าหากปักลวดลายที่มีขนาดใหญ่คาดว่าต้องใช้เวลาปักนานอาจจะต้องมีการเก็บริมผ้าด้วยการเย็บกันลุ่ยไว้ก่อนก็ดีค่ะ                 2.หาจุดกึ่งกลางผ้า โดยการพับแบ่งครึ่งด้านซ้าย- ขวา และ บน- ล่าง เมื่อได้จุดกึ่งกลางผ้าแล้วอาจจะใช้ดินสอจุดเป็นจุดเล็ก ๆ ไว้ก็ได้ค่ะ การหาจุดกึ่งกลางผ้ามีความสำคัญมากถ้าหากทำผิดแล้วแบบที่ได้อาจจะไม่อยู่กึ่งกลางผ้า หรือแย่กว่านั้นคือบางส่วนของแบบหลุดหายไปทางด้านใดด้านหนึ่งของผ้าเลยก็ได้

               3. ถ้าหากลายที่ปักซับซ้อนมากก็อาจจะต้องเนาผ้าให้เป็นตารางเล็ก ๆ โดยให้ 1 ช่องตารางมีความกว้าง-ยาวข้างละ 10 ช่องผ้าค่ะ และควรเนาให้ได้ตำแหน่งช่องที่ตรงกับเส้นหนาในผังลายด้วยนะคะ จะได้ไม่สับสนเวลาปัก
               4.หลังจากได้จุดกึ่งกลางผ้าแล้ว ให้ดูในผังลายเพื่อหาจุดกึ่งกลางของลายที่จะปัก ซึ่งส่วนใหญ่เค้าจะมีลูกศรไว้ให้
               ข้อควรระวัง : บางครั้งตำแหน่งจุดกึ่งกลางของลายอาจจะไม่ตรงกับตำแหน่งเส้นทึบที่แบ่งช่องตารางครั้งละ 10 ช่องก็ได้นะคะ เพราะฉะนั้นต้องสังเกตุผังลายให้ดีด้วยค่ะ

ข้อควรจำสำหรับการปักครอสติช
         1.ต้องปักเฉียงไปทางเดียวกันตลอด โดยเลือกตามความถนัดของตัวเองค่ะ จะเอียงซ้ายก็ซ้ายตลอด ขวาก็ขวาตลอด จะทำให้ได้ผลงานที่เป็นระเบียบ สวยงามค่ะ
            2. ห้ามมัดปมไหมไว้ด้านหลัง เพราะจะทำให้ภาพที่ได้ไม่เรียบมีตะปุ่มตะป่ำตามรอยปมไหมได้ การเริ่มต้นไหมเส้นใหม่หรือเก็บปลายไหมให้สอดเก็บไว้ด้านหลัง โดยเหลือปลายไว้ยาวประมาณ 1 ซม.ก็พอค่ะ
          3. ไม่ควรตัดไหมยาวมากนัก บางคนขี้เกียจต่อไหมใหม่ก็อยากตัดไหมให้ยาว ๆ ทีเดียวไปเลย แต่ในการปักจริง ๆ แล้วไม่ควรตัดไหมยาวเกิน 18-20 นิ้วนะคะ เพราะไหมส่วนปลายมักจะเยิน ไม่สวย และในระหว่างปักถ้าไหมมีหลายเส้นก็จะไม่เรียบ ต้องเสียเวลารูดไหมให้เรียบเสมอกันอยู่บ่อย ๆ ซึ่งบางครั้งน่ารำคาญกว่าการเปลี่ยนไหมเส้นใหม่นะคะ
         4.ถ้าลายที่ปักซับซ้อนมาก อาจจะต้องใช้เข็มหลาย ๆ เล่มปักไปพร้อม ๆ กัน เข็มและไหมปักที่ยังไม่ได้ใช้ไม่ควรเก็บไว้ทางด้านหลังของลายปักนะคะ เพราะอาจจะทำให้ไหมปักพันกันกับไหมที่เราพักไว้ ควรจะเอามาเก็บไว้ทางด้านหน้าของลายปักดีกว่าค่ะ เพราะเราจะได้มองเห็นตลอดเวลา ไหมจะได้ไม่พันกันไงคะ
         5.กรณีที่การปักใช้ไหมมากกว่า 1 เส้น ต้องดึงไหมออกมาเป็นเสันเล็กทีละ 1 เส้น จนครบจำนวนที่จะต้องใช้ก่อนแล้วค่อยนำมารวมกันเพื่อสอดเข้าก้นเข็ม ถ้าดึงพร้อมกันหลาย ๆ เส้นไหมจะพันกันยุ่งไปหมด แล้วเวลาปักงานก็จะไม่เรียบร้อยด้วยค่ะ

        6. กรณีที่ต้องโยงไหมจากที่หนึ่งไปปักต่ออีกที่หนึ่งไม่ควรโยงยาวเกินไป และไม่ควรโยงเข้าไปในบริเวณที่ไม่ได้ปัก โดยเฉพาะไหมปักสีเข้มอาจจะทำให้มองเห็นเส้นสายระโยงระยางทะลุออกมาด้านหน้าของงานปักได้ค่ะ
       7.การปักเดินเส้นจะทำเมื่อปักไขว้ในบริเวณนั้นเสร็จแล้วเท่านั้น ไม่มีการเดินเส้นไว้ก่อนค่อยมาปักไขว้นะคะ เพราะจะทำให้เส้นที่เดินไว้ไม่เรียบและดูไม่สวยค่ะ

เริ่มต้นปักได้แล้วค่ะ
      1.เช็คจุดกึ่งกลางผ้าและจุดกึ่งกลางลายให้ตรงกัน ตรงนี้ต้องขอเน้นหน่อยนะคะ ว่าต้องตรวจสอบให้ดีก่อนลงมือปักทุกครั้งค่ะ เพราะถ้าเริ่มต้นผิดจะมีผลต่อลายปักได้ค่ะ

        2. เริ่มต้นปักโดยสอดไหมเก็บปลายไว้ทางด้านหลังของผืนลาย ยาวประมาณ 1 ซม. ดังรูป โดยไม่ต้องมัดปม แล้วค่อยสอดเข็มผ่านขึ้นไปด้านหน้าของผ้า เพื่อเริ่มต้นการปัก โดยปักตามแบบในผังลาย

        3. การปักต้องปักไขว้ไปทางเดียวกัน ดูวิธีปักตามรูปข้างล่างนี้นะคะ

4.เมื่อปักเสร็จแล้วส่วนปลายไหมปักให้สอดเก็บไว้ทางด้านหลัง เหมือนรูปข้าง ๆ นี้ค่ะ โดยเหลือปลายไหมไว้ประมาณ 1 ซม.เหมือนกับตอนเริ่มปักค่ะ และคงจะยังจำกันได้นะคะว่า ห้ามผูกปมไหมเด็ดขาดค่ะ

5. การปักเดินเส้น ส่วนใหญ่จะใช้ไหมน้อยกว่าตอนปักไขว้ 1 เส้นนะคะ ลำดับขั้นของการปักเหมือนรูปข้างล่างนี้ค่ะ

      6. การปักปมฝรั่งเศส ยากที่จะอธิบายด้วยคำพูดนะคะ ดูรูปแล้วทำตามเลยก็แล้วกันนะคะ

การทำความสะอาด
    หลังจากปักเสร็จแล้วให้นำไปแช่โดยใช้น้ำยาซักแห้ง ทิ้งไว้ประมาณ 15-30 นาที อย่าขยี้ผ้าแรง ๆ แค่ใช้มือลูบเบา ๆ คราบสกปรกก็หลุดแล้ว หลังจากนั้นซักด้วยน้ำสะอาดอีก 2-3 ครั้งแล้วผึ่งให้แห้งโดยไม่ต้องบิดและอย่าตากแดดจัดเกินไปนะคะ
    การรีดให้รีดทางด้านหลัง โดยใช้ผ้าปิดทับอีกชั้นหนึ่งก่อน กรณีที่อยากให้ผ้าแข็งอยู่ตัวก็อาจจะใช้น้ำยาอัดกลีบฉีดพรมก่อนรีดด้วย เวลาเข้ากรอบจะได้ดูสวยและเข้ากรอบได้ง่ายด้วยค่ะ